ป้องกันตัวโดยชอบด้วยกฎหมายหรือไม่

ข่าวฮอต ประเด็นร้อนวันนี้ขอเสนอเรื่องที่กำลังเป็นประเด็นในโลก social อยู่ตอนนี้ #ทีมลุง #ทีมแม่ และ #ทีมอะไรต่ออะไรเต็มไปหมด

คงไม่ต้องเล่าเรื่องว่าที่มาของเรื่องนี้เป็นยังไง เพราะท่านสามารถหาอ่านได้ในโลก social วันนี้ผู้เขียนคงไม่ได้มาร่วมวงวิจารณ์ว่าใครผิดใครถูก เพราะโดยความเข้าใจของคนทั่วไป การที่คนๆ หนึ่งฆ่าคนอื่นตาย ย่อมต้องผิดกฎหมายอยู่แล้ว แต่ที่เป็นประเด็นพูดถึงกันเยอะ คือ แล้วถ้าเขามีเหตุผลในการยิงเพื่อป้องกันตัวเองล่ะ เขาจะยังผิดกฎหมายอยู่อีกไหม? ดังนั้นวันนี้จึงขอเสนอมุมมองทางด้านกฎหมายที่การยิงคนตายในกรณีดังกล่าวอาจถือเป็นการป้องกันตัวโดยชอบด้วยกฎหมาย ซึ่งมีผลให้เขาไม่มีความผิดได้ ซึ่งหลักเกณฑ์ที่จะถือเป็นการป้องกันตัวโดยชอบด้วยกฎหมายนี้ถูกบัญญัติในประมวลกฎหมายอาญามาตรา 68 สามารถอธิบายให้เข้าใจง่ายๆ ดังนี้

  1. มีภยันตรายที่เกิดจากการประทุษร้ายที่ผิดกฎหมายเกิดขึ้น เช่น มีคนจะมาปล้นเรา จะมาฆ่าเรา จะมาทำร้ายเรา เป็นต้น แต่ผู้ที่จะอ้างป้องกันตัวได้ จะต้อง
  • ไม่มีส่วนผิดในการก่อให้เกิดอันตรายดังกล่าวขึ้นด้วย เช่น นาย ก ทะเลาะกับนาย ข จนเกิดการต่อสู้ชกต่อยกันขึ้น นาย ก ยกปืนขึ้นจะยิง นาย ข แต่นาย ข ไวกว่า ยกปืนยิงสวนนาย ก ทำให้ นาย ก ตาย อย่างนี้ นาย ข จะอ้างว่าตัวเองยิงนาย ก เพื่อป้องกันตัวโดยชอบด้วยกฎหมายไม่ได้ เพราะนาย ข ก็มีส่วนผิดในการที่ทำให้เกิดการยิงขึ้น

  • ไม่เป็นผู้ที่ยินยอมให้ผู้อื่นกระทำต่อตนโดยสมัครใจ เช่น นายดำ อยากอยู่ยงคงกระพัน เลยไปให้อาจารย์มั่นคง ช่วยสักเสือลายพาดกลอนตัวใหญ่กลางหลังให้ หลังจากนั้นนายดำ เกิดอยากลองวิชาว่าตัวเองจะอยู่ยงคงกระพันจริงหรือเปล่า จึงไปให้นายขาวเอามีดมาแทงตัวเอง ปรากฏว่า นายดำบาดเจ็บเลือดออก โกรธนายขาว เลยใช้ปืนที่พกมายิงนายขาวตาย กรณีนี้นายดำจะอ้างว่าตัวเองป้องกันตัวโดยชอบด้วยกฎหมายจากการที่นายขาวใช้มีดแทงตนเองไม่ได้ เพราะนายดำ มีส่วนในการยินยอมให้ผู้อื่นทำร้ายตัวเองก่อน

  • ไม่เป็นผู้ที่ไปยั่วให้คนอื่นเขาโกรธก่อน เช่น นายมั่งมี ไปด่าว่าบุพการีของนางสมศรี จนทำให้นางสมศรีโกรธ และจะใช้ไม้ฟาดไปที่หัวของนายมั่งมี นายมั่งมี กลัวจึงคว้าแก้วที่วางบนโต๊ะข้างๆ ขว้างใส่หัวนางสมศรีจนหัวแตก กรณีนี้นายมั่งมีจะอ้างว่าตัวเองป้องกันตัวโดยชอบด้วยกฎหมายจากการที่นางสมศรี กำลังจะใช้ไม้ฟาดหัวตนไม่ได้ เพราะนายมั่งมี ไปยั่วให้นางสมศรีโกรธก่อน

  1. เป็นภยันตรายที่ใกล้จะถึงตัว เช่น เขากำลังจะยิงเรา เราจึงต้องยิงสวน เขากำลังจะทำร้ายเรา เราจึงต้องต่อสู้

3 .ผู้กระทำจำต้องกระทำเพื่อป้องกันสิทธิของตนเองหรือผู้อื่น ให้พ้นจากภยันตรายนั้น.

  1. ต้องเป็นการกระทำป้องกันสิทธิที่ไม่เกินขอบเขต

แบบไหนล่ะที่จะถือว่าไม่เกินขอบเขต หรือไม่เกินกว่าเหตุ ซึ่งเรื่องนี้จะต้องวิเคราะห์จากสถานการณ์เป็นเรื่องๆไป แม้แต่คำพิพากษาฎีกาเองก็วินิจฉัยและตัดสินแตกต่างกัน ทั้งนี้เพราะวินิจฉัยอยู่บนพื้นฐานของข้อเท็จจริงแต่ละเรื่อง โดยคำนึงถึงสัดส่วนของความเหมาะสมของการกระทำว่าพอสมควรแก่เหตุหรือไม่ ซึ่งผลของการพิจารณา หากมองว่าเป็นการป้องกันสิทธิที่ไม่เหมาะสมหรือเป็นการกระทำที่เกินกว่าเหตุ เขาก็จะยังคงมีความผิดอยู่ ไม่สามารถอ้างว่าตนเองกระทำไปเพื่อป้องกันสิทธิโดยชอบด้วยกฎหมายได้

สำหรับผู้เขียนเองเห็นด้วยว่าเรื่องนี้ต้องพิจารณาจากข้อเท็จจริงเป็นเรื่องๆ ไป ไม่ใช่จะกั๊กคำตอบหรือไม่กล้าฟันธง แต่เป็นเพราะข้อมูลที่เราๆ ท่านๆ ได้รับกันมาในขณะนี้มีมากมายไปหมด และก็ไม่รู้ว่าจากนี้ไปจะมีการปล่อยมาอีกกี่คลิป บวกกับกระแสสังคมตอนนี้ที่ร้อนแรงเหลือเกินบน social จนดูเหมือนว่าไม่รู้เมื่อไรข้อเท็จจริงจะนิ่ง ไม่รู้ว่าเรื่องไหนเป็นเรื่องจริง ไม่รู้ว่าคำวิจารณ์ต่างๆ ที่เห็นกันอยู่ทุกวันนี้ เป็นการวิจารณ์อยู่บนพื้นฐานของวิชาการหรือความอคติส่วนตัว หรือจินตนาการ เพราะบางครั้ง ข้อเท็จจริงที่ดูเหมือนจะคล้ายกัน แต่ในความเป็นจริงอาจมีข้อเท็จจริงลึกๆ ที่ต่างกันได้ ดังนั้น ผู้เขียนจึงไม่ขอฟันธงในเรื่องนี้ แต่ขอยกตัวอย่างเหตุการณ์สมมุติ มาให้ช่วยกันคิดกันดีกว่า ว่าเหตุการณ์ไหนจะถือว่าเป็นการป้องกันตัวโดยชอบด้วยกฎหมาย ที่ถือว่าผู้กระทำไม่มีความผิด

มีคนจะมาตบหน้าเรา เราใช้มีดแทงเขาตายเพื่อป้องกันตัวได้ไหม เรามีวิธีอื่นป้องกันตัวได้อีกหรือไม่
มีคนร้ายหนึ่งคนวิ่งมาจะใช้มีดทำร้ายเราที่สวนสาธารณะ เราจะใช้ปืนที่พกมาด้วยยิงสวนไปจนเขาบาดเจ็บเพื่อป้องกันตัวได้ไหม เราสามารถใช้วิธีอื่นป้องกันตัวได้อีกหรือไม่ และถ้าตรงนั้นไม่ใช่สวนสาธารณะ แต่เป็นซอยที่เป็นทางตันไม่มีที่ไป หรือเป็นคนร้ายประมาณ 3-4 คน วิ่งเข้ามาจะทำร้ายเราล่ะ เราจะใช้ปืนที่พกมาด้วยยิงสวนไปเพื่อป้องกันตัวโดยถือว่าไม่ผิดกฎหมายได้หรือไม่
คนพิการนั่งรถเข็นอยู่ริมถนน เจอคนร้ายวิ่งเข้ามาจะปล้นโดยไม่มีอาวุธใดๆ ทั้งสิ้น แต่คนพิการกลัว จึงใช้ปืนยิงคนร้ายตาย คนพิการจะอ้างว่าเป็นการป้องกันตัวโดยถือว่าไม่ผิดกฎหมายได้ไหม และถ้าคนที่จะถูกปล้นไม่ใช่คนพิการล่ะ แต่เป็นชายหนุ่มวัยรุ่น รูปร่างกำยำ ใช้ปืนยิงคนร้ายตาย อย่างนี้ชายหนุ่มคนนี้จะอ้างว่าเป็นการป้องกันตัวโดยถือว่าไม่ผิดกฎหมายได้ไหม
หญิงบ้าวิ่งถือปืนเข้ามาในห้าง แล้วยกปืนกราดหาคนอื่นไปทั่วอย่างสะเปะสะปะ ชายหนุ่มคนหนึ่งซึ่งอยู่ในบริเวณดังกล่าวกลัวจึงใช้ปืนที่พกมาตั้งใจยิงเข้าที่ศีรษะของหญิงบ้านั้น อย่างนี้ชายหนุ่มจะอ้างเหตุว่าตนทำเพื่อป้องกันตัวโดยชอบด้วยกฎหมายได้หรือไม่ และถ้าเรื่องนี้ไม่ได้เกิดขึ้นที่กลางห้าง แต่เกิดขึ้นที่ซอยแคบๆ และทางตัน หรือชายหนุ่มไม่ได้ยิงที่ศีรษะ แต่เลือกยิงที่แขนแทนล่ะ อย่างนี้ชายหนุ่มจะอ้างเหตุว่าตนทำเพื่อป้องกันตัวโดยชอบด้วยกฎหมายได้หรือไม่
ตัวอย่างข้างต้นหากท่านตอบได้ ก็คงจะพอตอบปัญหาในประเด็นว่าเรื่องไหนที่ถือว่าเป็นการป้องกันตัวที่ชอบด้วยกฎหมาย เรื่องไหนเป็นการป้องกันตัวที่เกินกว่าเหตุ

อย่างไรก็ตามหากพูดถึงเรื่องที่เป็นข่าวตอนนี้ หากมองดีๆแล้ว ผลที่เกิดขึ้นไม่ได้เป็นผลดีกับฝ่ายใดเลย มีแต่เสียกับเสีย ปัญหาของเรื่องถ้ามองย้อนกลับไปมันเริ่มต้นจากอารมณ์ทั้งสิ้น ดังนั้นจึงอยากจะบอกว่าหากเราและท่านมี "สติ" ไม่อารมณ์ร้อน หรือวู่วาม และยับยั้งชั่งใจ ก่อนที่จะพูดจะทำอะไรออกไป เราก็คงพอจะยับยั้งไม่ให้เหตุการณ์แบบนี้เกิดขึ้นได้บ้าง อย่าคิดแต่ว่าทำเพื่อความสะใจ ทำเพื่อแสดงให้เห็นว่าข้าแน่ เพราะผลที่เกิดขึ้นมันไม่คุ้มค่าเลย

“บางครั้งการยอมแพ้กับคนบางคนที่ไม่มีค่าจะมีเรื่องด้วย ก็ไม่ใช่เรื่องที่ผิดอะไร”

ป้องกันตัวโดยชอบด้วยกฎหมายหรือไม่
Share this

Subscribe to ideaConnex